Voor de Vondelbeek is een actieplan met heel wat partners opgemaakt. Het actieplan omvat 28 acties en is het resultaat van anderhalf jaar werk, waarbij heel wat partners de handen in elkaar sloegen. Naast de gemeente Opwijk, stad Dendermonde en buurgemeenten Lebbeke en Buggenhout, gaat het om de Vlaamse overheid, de provincies Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant, de Regionale Landschappen Schelde-Durme en Brabantse Kouters, de polders van de Beneden Dender en Vlassenbroek.
Wateroverlast voorkomen ...
De omgeving van de Vondelbeek kampt regelmatig met wateroverlast. In het verleden zijn reeds verschillende maatregelen genomen, waaronder de aanleg van meerdere gecontroleerde overstromingsgebieden, zoals het wachtbekken Heistergem. Recente neerslagevents maakten duidelijk dat de huidige ingrepen niet voldoende zijn om wateroverlast te voorkomen. Tegelijk zorgen verdere versnippering van de open ruimte en toenemende verharding ervoor dat de sponswerking van het landschap afneemt en komen natuur en landbouw steeds meer onder druk te staan.
... én waterkwaliteit verbeteren
Naast acute overlastknelpunten rond de Vondelbeek en haar zijwaterlopen, zijn er ook verschillende problemen met de waterkwaliteit. Tot op vandaag is de Vondelbeek de waterloop met de slechtste waterkwaliteit in het Denderbekken. Erosie in het opwaartse gebied, woningen die nog rechtstreeks hun afvalwater lozen in de waterloop, aanpak van overmatige overstortwerking zijn maar enkele van de maatregelen die de komende jaren noodzakelijk zullen zijn om de kwaliteit op en rond de Vondelbeek te verbeteren.
Samenwerking en engagement
Er was dus duidelijk nood aan een bredere samenwerking en bundeling van investeringen om het landschap en watersysteem duurzaam te versterken. Eind 2024 namen het Departement Omgeving en de provincie Oost-Vlaanderen onder de vlag van T.OP Dender het initiatief om samen met de stakeholders op het terrein een gedragen actieplan op te maken.
Concrete acties op het terrein
Het actieplan voor de Vondelbeek omvat 28 acties voor:
- meer waterveiligheid;
- het versterken van het landschap;
- het tegengaan van droogteproblemen.
Een greep uit het actieplan:
- In Opwijk zijn infrastructuurprojecten gepland om water langer op te houden of meer ruimte te geven, zoals het openleggen van de Asbeek bij Konkelgoed of het aanleggen van een bijkomend bufferbekken in de Bolstraat.
- In Lebbeke moet een onthardingsproject van 5.000 m² de natuurlijke oevers langs de Langestraat herstellen.
- Bij de Gersemeers in Buggenhout zullen poelen hersteld worden zodat ze het water beter kunnen vasthouden.
- Het actieplan voorziet ook rioleringsprojecten om de waterkwaliteit te verbeteren. Zo zal het hemelwater niet langer afgevoerd worden, maar terug in het landschap worden gebracht.
- Verschillende gemeenten gaan de aanleg van individuele behandelingsinstallaties voor afvalwater stimuleren.
- Er zijn acties om de erosie en droogteproblematiek in het stroomgebied te verminderen en water in kleine grachten gecontroleerd vast te houden.
- Verder zullen de overheden zowel omwoners als landbouwers sensibiliseren voor acties die ze zelf kunnen ondernemen.
- Tot slot engageren de ondertekenaars van het actieplan zich ertoe meer samen te werken, over gemeente - en provinciegrenzen heen.
Het actieplan vormt de basis voor een duurzame en nauwe samenwerking tussen waterbeheerders, rioolbeheerders, lokale en bovenlokale overheden, inwoners en andere partners. De uitvoering zal de komende jaren vorm krijgen.
