Heeft jouw woning gebreken en reageert je verhuurder niet op je klacht, of weigert hij de nodige werken uit te voeren? Dan kun je naar de gemeente stappen en een formeel verzoek indienen om de administratieve procedure tot ongeschikt- of onbewoonbaarverklaring op te starten. Deze procedure is gratis.
Doelgroep
- Burger
Voorwaarden
Voldoen aan minimale kwaliteitsnormen
Elke woning in Vlaanderen die niet voldoet aan de minimale kwaliteitsnormen voor basiscomfort, veiligheid en gezondheid kan ongeschikt of onbewoonbaar verklaard worden.
Procedure
Melding, onderzoek, beslissing, beroep en gevolgen
Meld je klacht bij de gemeente
Bezorg de gemeente een lijst met gebreken, foto’s die je hebt genomen en de brieven die je hierover naar je verhuurder hebt gestuurd.
Vraag de gemeente om de kwaliteit van je woning te onderzoeken en de procedure tot ongeschikt- en onbewoonbaarverklaring op te starten. Dat kan via een aangetekende brief of door een formulier in te vullen.
De gemeente onderzoekt je klacht
De gemeente bekijkt eerst of je klachten terecht zijn en voert dan een conformiteitsonderzoek uit.
Opgelet: de gemeente kan er ook voor kiezen om de waarschuwingsprocedure te starten.
Een woningcontroleur voert een conformiteitsonderzoek uit en controleert je woning aan de hand van het technisch verslag. Dat is een lijst met gebreken. Vastgestelde gebreken worden aangekruist.
Je woning wordt:
ongeschikt verklaard als er minstens één gebrek van categorie II is;
ongeschikt én onbewoonbaar verklaard als er minstens één gebrek van categorie III is.
Categorie II gebreken zijn ernstige gebreken die de levensomstandigheden negatief beïnvloeden, maar geen direct gevaar vormen.
Categorie III gebreken veroorzaken mensonwaardige omstandigheden of vormen een direct gevaar voor veiligheid of gezondheid.
Vanaf 7 gebreken van categorie I geldt er één gebrek van categorie II.
De gemeente brengt iedereen op de hoogte
De burgemeester bezorgt alle betrokken partijen het technisch verslag. Iedereen krijgt de kans om te reageren. Dit gebeurt schriftelijk.
De burgemeester neemt een beslissing
Na de reactiemogelijkheid beslist de burgemeester. Bij ernstige gebreken kan hij de woning ongeschikt of ongeschikt en onbewoonbaar verklaren.
De burgemeester heeft in principe drie maanden om te beslissen, maar dit is een termijn van orde. Hij mag dus ook later beslissen, zolang er geen beroep tegen zijn stilzitten is ingediend.
Beroep bij de Vlaamse minister van Wonen
Ben je als eigenaar of huurder niet akkoord met de beslissing? Dan kun je binnen 30 dagen na de betekening van de beslissing per aangetekende brief beroep indienen bij de Vlaamse minister van Wonen (Wonen in Vlaanderen, Beroepen Woningkwaliteit, Koning Albert II laan 15 bus 253, 1210 Brussel).
Ook als de burgemeester drie maanden na jouw verzoek geen besluit heeft genomen of geen woningonderzoek heeft laten uitvoeren, kun je beroep indienen. Dit heet een beroep tegen het stilzitten. Dat kan tot twaalf maanden na het verstrijken van de ordetermijn.
Ontvankelijkheid van het beroep
Wonen in Vlaanderen onderzoekt eerst of je beroep ontvankelijk is. Je beroep moet:
tijdig en aangetekend worden ingediend via een beveiligde zending;
ingediend worden door jou of iemand die jou rechtsgeldig vertegenwoordigt;
de beslissing vermelden waartegen je beroep aantekent, het adres van de woning en de reden van je beroep;
betrekking hebben op een woning die nog bestaat op het moment van verzending.
Je wordt schriftelijk op de hoogte gebracht van de ontvankelijkheid. Daarna onderzoekt Wonen in Vlaanderen of je beroep gegrond is. Ze kijken naar de actuele toestand van de woning. Gebreken kunnen verergerd of hersteld zijn. Je kunt bijkomende argumenten indienen. Indien nodig volgt een hercontrole.
Beslissing van de minister
De minister beslist binnen drie maanden, of binnen vier maanden als een hercontrole nodig is. Als er geen beslissing komt binnen die termijn, wordt het beroep impliciet afgewezen.
Gevolgen
Als eigenaar van een ongeschikte of onbewoonbare woning is het de bedoeling dat u uw woning zo snel mogelijk weer in orde brengt en sancties vermijdt:
Als de woning na 1 jaar nog steeds op de inventaris staat, zult u als eigenaar een heffing voor ongeschikte en onbewoonbare woningen moeten betalen, tenzij de inventarisbeheerder u een vrijstelling of opschorting heeft toegekend.
Zolang de woning op de inventaris staat, rust er ook een recht van voorkoop op.
Onder bepaalde voorwaarden kan er een sociaal beheersrecht op uw woning worden ingesteld.
Het verhuren, te huur stellen of ter beschikking stellen van een ongeschikte of onbewoonbare woning is strafbaar. De verhuurder kan gestraft worden met een geldboete en/of gevangenisstraf.
De huurder kan bij de vrederechter een verminderde huurprijs afdwingen of een deel van de huurgelden terugvorderen. Het lopende huurcontract kan ook nietig worden verklaard.
Als de burgemeester heeft geoordeeld dat de woning niet meer kan worden bewoond, moet de bewoner de woning verlaten en (eventueel tijdelijk) verhuizen naar een andere woning:
Bij een eventuele herhuisvesting van de huurder kan de verhuurder opdraaien voor de kosten.
In sommige gevallen heeft de bewoner recht op voorrang voor sociale huisvesting of op een tegemoetkoming in de huurprijs.
Meer informatie vind je in de brochure ‘Uw woning werd ongeschikt en/of onbewoonbaar verklaard. Wat nu?’.
Uitzonderingen
Waarschuwingsprocedure
Sinds 1 januari 2021 kan de gemeente kiezen voor de waarschuwingsprocedure. Hierbij bemiddelt de gemeente tussen jou en je verhuurder om snel tot herstel te komen. Dit gebeurt vooral wanneer de gebreken snel te verhelpen zijn.
Nieuwe Gemeentewet
In noodsituaties gaat de gewone procedure te traag. Als er acuut gevaar is voor bewoners, omwonenden of passanten, kan de burgemeester onmiddellijk optreden op basis van artikel 135, §2 van de Nieuwe Gemeentewet. Hij kan bijvoorbeeld een ontruiming bevelen, muren laten stutten of de woning onbewoonbaar verklaren, zolang dit proportioneel is.
Regelgeving
Vlaamse Codex Wonen van 2021 (Boek 3 Woningkwaliteitsbewaking)
Burgemeesters kunnen ook beslissen op basis van artikel 135 van de Nieuwe Gemeentewet.